EYT düzenlemesinin ardından emeklilikte yeni bir düzenleme bekleyen milyonlarca çalışan için dikkat çeken bir gelişme yaşandı. 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı oldukları için EYT kapsamı dışında kalan çalışanların talep ettiği kademeli emeklilik modeli, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sunuldu.
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) tarafından hazırlanan modelde, çalışanların emeklilik yaşının sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak belirlenmesi öneriliyor. Söz konusu modelde kadınların 43 ile 51 yaş arasında, erkeklerin ise 45 ile 53 yaş arasında emekli olabilmesi öngörülüyor.
EMADDER, hazırladığı modelin yaklaşık 4,5 milyon çalışanı kapsayabileceğini belirtiyor. Ancak milyonlarca çalışanın yakından takip ettiği düzenlemeyle ilgili kritik bir ayrıntı bulunuyor: Kademeli emeklilik henüz yasalaşmış değil. Bakanlığa sunulan model şu aşamada bir talep ve öneri niteliği taşıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK NEDİR?
Kademeli emeklilik talebinin temelinde, çalışanların sigorta başlangıç tarihlerine göre farklı emeklilik şartlarına tabi tutulması bulunuyor.
Bu modelde emeklilik yaşının tamamen kaldırılması yerine, işe giriş tarihi esas alınarak yaş ve prim gününün belirli basamaklarla artırılması öneriliyor. Böylece sigorta başlangıcı daha eski olan çalışanların daha düşük yaşta, daha sonraki tarihlerde sigortalı olanların ise kademeli olarak daha yüksek yaşta emekli olması hedefleniyor.
Kademeli emeklilik talebini savunan çalışanlar, 8 Eylül 1999 öncesinde ve sonrasında sigortalı olanlar arasında oluşan emeklilik şartları farkının daha adil bir sistemle azaltılmasını istiyor.
KADINLAR 43, ERKEKLER 45 YAŞINDA EMEKLİ OLABİLECEK Mİ?
Kamuoyunda tartışılan kademeli emeklilik modellerinde en çok dikkat çeken konu emeklilik yaşları oldu.
Gündeme getirilen önerilerde 1999-2000 yılları arasında sigortalı olan kadınların 43 yaşından, erkeklerin ise 45 yaşından itibaren emekli olabilmesi talep ediliyor.
Sigorta başlangıç tarihi ilerledikçe emeklilik yaşının da kademeli olarak yükselmesi öngörülüyor. Bu kapsamda önerilen modellerde kadınlar için emeklilik yaşının 43-51, erkekler için ise 45-53 yaş arasında değişmesi gündeme geliyor.
Bunun yanında yalnızca yaş şartının değil, emeklilik için gerekli prim gün sayısının da sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak belirlenmesi isteniyor.
Ancak bu yaşların şu anda geçerli olan emeklilik şartları olmadığı özellikle belirtiliyor. 43, 45, 51 veya 53 yaş gibi rakamlar henüz yasalaşmış bir düzenlemenin getirdiği kesin emeklilik yaşları değil.
EYT İLE KADEMELİ EMEKLİLİK ARASINDAKİ FARK NE?
EYT ile kademeli emeklilik arasındaki en önemli fark emeklilik yaşı konusunda ortaya çıkıyor.
EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olan ve diğer emeklilik şartlarını sağlayan çalışanlar açısından yaş şartı kaldırılmıştı.
Kademeli emeklilik modelinde ise yaş şartının tamamen kaldırılması yerine, çalışanın sigorta başlangıç tarihine göre belirlenen bir emeklilik yaşının uygulanması öneriliyor.
Bu nedenle kademeli emeklilik, EYT’den farklı olarak yaş şartının devam ettiği ancak bu şartın sigorta başlangıç tarihine göre daha düşük seviyelerden başlayarak kademeli şekilde yükseldiği bir sistem olarak tanımlanıyor.
BİR GÜNLE EYT’Yİ KAÇIRANLARIN UMUDU
Kademeli emeklilik talebinin en önemli gerekçelerinden biri de 8 Eylül 1999 tarihini çok küçük farklarla kaçıran çalışanların yaşadığı mağduriyet.
Özellikle 8 Eylül 1999’dan bir gün, birkaç ay veya birkaç yıl sonra sigortalı olan çalışanlar, EYT düzenlemesinin dışında kaldı.
Bu çalışanlar, sigorta başlangıç tarihleri arasındaki küçük farklara rağmen emeklilik yaşları bakımından büyük farklılıklar oluşmasının adil olmadığını savunuyor.
Kademeli emeklilik talebi de bu farkın tamamen ortadan kaldırılmasını değil, sigorta başlangıç tarihine göre daha dengeli ve aşamalı bir sistem oluşturulmasını amaçlıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK YASALAŞTI MI?
Çalışanların en fazla merak ettiği soruların başında “Kademeli emeklilik çıktı mı?” sorusu geliyor.
Şu an için kademeli emeklilik konusunda yürürlüğe girmiş herhangi bir yasal düzenleme bulunmuyor.
Kamuoyunda paylaşılan 43-53 yaş aralığındaki emeklilik şartları, çeşitli kurum ve platformların hazırladığı öneriler kapsamında gündeme geliyor. Dolayısıyla bu yaş aralıklarının bugün itibarıyla çalışanlar açısından kazanılmış bir emeklilik hakkı olarak değerlendirilmesi mümkün değil.
Kademeli emekliliğin hayata geçebilmesi için öncelikle yasal düzenlemenin hazırlanması, TBMM’de görüşülmesi ve yürürlüğe girmesi gerekiyor.
MODEL ÇALIŞMA BAKANLIĞI’NA SUNULDU
Kademeli emeklilik talebini uzun süredir gündemde tutan Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), hazırladığı çözüm önerisini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na sundu.
Dernek yönetimi, Ağustos 2026’da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile gerçekleştirdiği görüşmede, 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı oldukları için EYT kapsamına giremeyen çalışanların taleplerini ve hazırlanan kademeli emeklilik modelini aktardı.
EMADDER’ın hazırladığı modelde, çalışanların sigorta başlangıç tarihine göre farklı yaş ve prim şartlarına tabi tutulması öneriliyor.
Dernek tarafından yapılan değerlendirmelere göre modelin yaklaşık 4,5 milyon çalışanı kapsama ihtimali bulunuyor.
MALİYETİ DE TARTIŞMA KONUSU
Kademeli emeklilik talebi yalnızca çalışanların emeklilik beklentileri açısından değil, sosyal güvenlik sisteminin mali yapısı açısından da tartışılıyor.
40’lı yaşlarda emeklilik imkanı sağlayabilecek geniş kapsamlı bir düzenlemenin Sosyal Güvenlik Kurumu ve kamu maliyesi üzerinde önemli bir yük oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlar, emeklilik sisteminde yapılacak olası değişikliklerde aktif çalışan sayısı, emekli sayısı, prim gelirleri, yaşam süresi ve sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali dengelerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Bu nedenle kademeli emeklilik talebinin önümüzdeki dönemde hükümetin ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın atacağı adımlara bağlı olarak şekillenmesi bekleniyor.
MİLYONLARCA ÇALIŞANIN GÖZÜ BAKANLIKTA
EMADDER tarafından hazırlanan modelin Bakanlığa sunulması, 8 Eylül 1999 sonrası sigortalı olan milyonlarca çalışan açısından yeni bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Ancak şu aşamada kademeli emeklilik için kesinleşmiş bir yasa, resmi emeklilik tablosu veya açıklanmış bir uygulama tarihi bulunmuyor.
Çalışanların talebi; sigorta başlangıç tarihine göre yaş ve prim şartlarının kademeli şekilde belirlenmesi ve EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar arasındaki emeklilik farkının azaltılması yönünde.
Önümüzdeki süreçte gözler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile hükümetten gelecek olası açıklamalara çevrilmiş durumda.
